Verleden jaar had ik 'lachgas' als onderwerp gekozen voor een schoolproject. In het interview met een toxicoloog hieronder vind je een antwoord op je vragen. Mocht er interesse zijn, ik heb ook nog een achtergrondverhaal en een (geschreven) reportage over lachgas, laat me het weten en dan post ik het wel eens op het forum.
Lachgas als drug
Jongeren inhaleren drijfgas voor slagroom als roesmiddel: de feiten
In horecazaken wordt lachgas gebruikt als drijfgas voor slagroom. Maar sommige jongeren vullen ballonnen met lachgaspatroontjes. Als ze het gas inhaleren, raken ze in een roes. Lachgas als een drug die vrij te koop is?
Willy Lambert is professor aan de universiteit farmacologie van Gent. Hij is toxicoloog en legt de risico's van het recreatief gebruik van lachgas uit. De deskundige vertelt over de relevantie van lachgas als drugs, en beschrijft de werking van N20, de chemische benaming voor lachgas.
(Neven)werking
Hoe werkt lachgas?
Het werkt in op een aantal receptoren ter hoogte van de hersenen. Daardoor is het bij regelmatig gebruik verslavend.
Ten tweede heeft het een aantal symptomen die gelijkaardig zijn aan de symptomen bij het gebruik van opiaten. Heroïne is bijvoorbeeld een opiaat. Bij lachgas zal dat niet in dezelfde mate zijn, maar naast verslaving is er nog een andere nevenwerking: braken. Het komt geregeld voor dat mensen stikken in hun eigen braaksel. Zowel heroïne en lachgas werken in op de opiaatreceptoren.
Welke weg legt lachgas af door het lichaam?
Als je het gas inhaleert, komt het terecht in de kleine longblaasjes. Daardoor wordt het opgenomen in het bloed, die voor het transport naar de hersenen zorgt.
Risico's worden onderschat
Wat zijn de risico's van het gebruik van lachgas als drug?
Het grootste risisco is zuurstoftekort. Lachgas wordt ook gebruikt bij tandartsen en ziekenhuizen als verdoving. Maar het zuurstofgehalte dat aanwezig is bij het gas is van belang: bij slagroompatroontjes is er geen zuurstof toegevoegd. Zo krijg je alle effecten van zuurstoftekort. En dat is het grote gevaar: je gebruikt zuivere N20, bij andere toepassingen is dat altijd in combinatie met zuurstof.
Gebruikers kunnen bewusteloos raken, in coma raken en zelfs sterven. Er zijn gevallen met dodelijke afloop bekend Het is dus zeker niet onschadelijk.
Is er ook gevaar door de temperatuur van lachgas?
Als het gas rechtstreeks uit de slagroomspuit geïnhaleerd wordt kunnen de longen bevriezen. Gassen zetten uit bij hoge temperaturen. Als je het zeer koude gas inhaleert, zal dat expanderen. Daardoor kunnen kleine longblaasjes scheuren. Een deel komt in de maag terecht, als het gas daar uitzet kan het braken veroorzaken.
Hoe kunnen gebruikers de risico's beperken?
Door niet te gebruiken. En als er dan toch gebruikt wordt, is het heel belangrijk om zuurstof bij de ballon te blazen voor je inhaleert.
Wat als het te laat is om preventief te werken?
Uiteraard moet het gebruik direct gestopt worden en de persoon moet zuurstof krijgen. Je moet kunstmatige ademhaling toedienen en ramen openzetten.
Het lachgas moet altijd via een ballon gebruikt worden, nooit rechtstreeks via een slagroomspuit, om het risico op bevriezing te beperken. Het is absoluut niet onschuldig.
Op verschillende gespecialiseerde fora geven tientallen jongeren elkaar tips over lachgas en wisselen ze adressen uit van winkels waar patroontjes gekocht kunnen worden. Ook op bepaalde feesten worden ballonnen verkocht. In welke mate is dit een probleem volgens u?
Ik denk dat andere drugs zoals XTC en cannabis veel couranter gebruikt worden. Zelf ben ik nog nooit geconfronteerd geweest met een vraag over lachgas. Ik behandel dan ook dossiers met een fatale afloop, en lachgas valt niet gemakkelijk op te sporen omdat het zo vlug uit het bloed verdwenen is. Je moet al speciale voorzorgen nemen om het bloed zo snel mogelijk in te vriezen. Mocht een bloedstaal hier tien minuten op mijn bureau staan, zou de stikstofoxide al verdampt zijn. Er moeten dus al indicaties zijn dat het om lachgas gaat. Vragen over andere gassen zoals butaan, het gas in aanstekers, komen wel voor. Meestal vallen ze dood met de container in hun handen, dus dan is de doodsoorzaak wel duidelijk.
(Bij navraag bij de druglijn werd bevestigd dat het aantal vragen over lachgas inderdaad verwaarloosbaar ten opzichte van het aantal vragen over andere drugs.)
Dosis en setting
Mensen reageren heel verschillend op lachgas. Hoe verklaart u dit?
Dat heeft vooral met de dosis te maken. Je kan er euforisch van worden en er is sprake van excitatie. Als je meer gebruikt zullen een aantal systemen onderdrukt worden. Je kan dat vergelijken met een paar pinten. Als je een paar pinten drinkt, zal je je helemaal niet onderdrukt voelen. Maar het zijn de remmende factoren die onderdrukt worden: je bent spraakzamer en losser. Zo krijg je de indruk dat je in een staat van euforie en excitatie verkeert. Als je meer drinkt zullen ook je automatische spierbewegingen en ademhaling onderdrukt worden. Als je nog meer drinkt, dan valt je ademhaling stil en raak je in coma. Zo kan je ook bij lachgas in coma raken of zelfs sterven.
Daarnaast speelt ook de setting een rol. Als je hier aan mijn bureau een joint zou roken, zal dat een andere uitwerking hebben dan wanneer je dat bij vrienden zou doen met muziek erbij. Dat geldt ook voor lachgas.
Het Waarom
Waarom gebruiken jongeren lachgas?
Voor de eerste stap in het gebruik: het euforisch effect. Of het nu gaat om alcohol, cannabis of lachgas: ze zoeken die euforie op. De prijs speelt daarin mee, en ook het gemak van gebruik en hoe makkelijk met eraan komt.
Een gebruiker vertelde dat hij de ballonnetjes zag als “een verrijking van de geest” en hij beweerde onder invloed transcendente ervaringen te hebben.
Dat zijn fake argumenten om jezelf goed te praten. Het is een valse legitimatie. Lachgas is schadelijker dan een joint: als je eventjes te ver gaat, is er een acuut zuurstoftekort. Ik weeg cannabis en lachgas niet tegen elkaar af, maar het risico van lachgas wordt onderschat. Spijtig genoeg staan jongeren hier niet bij stil.
