Wat is de oorzaak van craving in nuchtere toestand volgens jou?
Ik doe een poging:
Craving ontstaat meestal niet uit het niets, maar tegen de achtergrond van een gevoel van ongemak. Dat kan van alles zijn: stress, verveling, somberheid, onrust. In feite voelt de huidige toestand gewoon niet okay. Je brein merkt dat er iets schuurt; ik voel mij niet OK en wil hier verandering in. En nu. Neurobiologisch gezien is dat een tijdelijke verstoring van de balans – de homeostase – waarin je systeem eigenlijk het liefst verkeert.
Ons brein is erop gebouwd om snel te reageren op zulke afwijkingen. Vnl via het mesolimbisch dopaminesysteem. Dopamine wordt vaak gezien als het genotsstofje, maar dat klopt maar deels. Het gaat hier vooral om motivatie en richting: dopamine maakt iets belangrijk, zet het in de schijnwerpers en duwt gedrag een bepaalde kant op.
Als iemand eerder heeft geleerd dat een middel (of bepaald gedrag) snel verlichting geeft bij dit soort ongemak, dan wordt die koppeling stevig vastgezet. Alleen al het denken aan het middel, het zien van bepaalde prikkels of het mentaal vooruitlopen op gebruik, kan dan al zorgen voor dopamine-afgifte. Dit heet volgens mij anticipating rewarding (oid).
Die anticipatie doet een paar dingen tegelijk;
- aandacht vernaut richting middel;
- verlangen ernaar wordt sterker;
- subjectief voelt het alsof de opluchting dicht bij is (quick fix!)
Dat gevoel kan soms verrassend krachtig zijn, bijna vergelijkbaar met het daadwerkelijke gebruik. Tegelijk is het belangrijk om te weten dat deze dopamine-afgifte kortdurend is. Het is geen echte oplossing, maar meer een tijdelijke aanzet: een duw richting het doel. Precies die periode, waarin de verwachting en het verlangen dominant zijn, ervaren we als craving.
Wanneer er uiteindelijk niet wordt gebruikt, zakt deze dopaminerge activatie vanzelf weer weg. Het oorspronkelijke ongemak is dan vaak nog niet opgelost, of komt weer terug. Dat kan frustrerend of onrustig aanvoelen. Tegelijkertijd wordt de craving dan wel al minder. Bij herhaald gebruik speelt daar nog iets extra’s bij: het brein past zich aan. Natuurlijke beloningen worden minder voelbaar, terwijl alles wat met het middel te maken heeft juist meer gewicht krijgt. Zo ontstaat een situatie waarin craving niet alleen gaat over “zin hebben”, maar ook over het steeds lastiger vinden om je zonder middel oké te voelen. Een vicieuze cirkel die je moet willen doorbreken.