Sybliminal
Experimenterende gebruiker
Tom Cochez roept samen met een EU-rapport op om wanpraktijken van grote farmaceutische bedrijven in te dijken.
Tom Cochez is journalist en medewerker van De Morgen.
Vandaag presenteert Neelie Kroes, EU-commissaris voor mededinging, een tussentijds rapport over het waarom van de verstoorde concurrentie op de geneesmiddelenmarkt. Daarin staan twee vragen centraal: hoe komt het dat er vandaag zo weinig innovatieve geneesmiddelen op de markt komen en waarom worden goedkope generische alternatieven te lang van de markt geweerd?
De definitieve conclusies van Kroes worden pas in het voorjaar verwacht, maar nu al maakt Big Pharma zich bijzonder nerveus over de bevindingen van de EU-commissaris. Terecht, want tussen de lijnen valt te lezen dat het door de sector heilig verklaarde octrooirecht in zijn huidige vorm marktverstorend werkt en ertoe bijdraagt dat patiënten niet krijgen waar ze recht op hebben: innovatieve en goedkope geneesmiddelen.
De technieken die Big Pharma hanteert om aflopende octrooien te verlengen zijn bekend en worden in het 450 pagina's tellende rapport van Kroes uitvoerig gedocumenteerd. Op het moment dat een monopolie valt en goedkope generische geneesmiddelen op de markt kunnen, barst een juridische strijd los die tot doel heeft concurrentie van de markt te weren. In het gros van de rechtszaken die daarop volgen, trekken de producenten van generische geneesmiddelen aan het langste eind, maar in afwachting van een vonnis zijn het octrooi en de hoge prijs wel overeind gebleven. Bovendien zorgt Big Pharma er in de tussenliggende periode voor dat er 'nieuwe' producten op de markt komen. Die nieuwe producten zijn vaak krek dezelfde als de oude, alleen passen ze in een nieuwe vorm, of men voegt een onbetekenend nieuw ingrediënt toe, zodat een nieuw octrooi wenkt. Parallel masseert de marketingpletwals dit 'nieuw' geneesmiddel stevig in de pen van de arts. 'Evergreening' heet de techniek in de sector, en het is de belangrijkste manier om generische concurrentie in de kiem te smoren. Niet eens illegaal, wel eigen aan het bestaande octrooirecht dat door Neelie Kroes in het vizier wordt genomen.
Dat patiënten en ziekteverzekering door die evergreening sloten geld in de zakken van Big Pharma zien verdwijnen, is misschien nog de minst kwalijke kant van de zaak. Parallel aan bovenstaande evolutie tekent zich immers ook een andere verontrustende tendens af: er komen minder echt innoverende geneesmiddelen op de markt. Blijkbaar kost die evergreening en de bijhorende marketing Big Pharma dusdanig veel geld dat er maar weinig overblijft om te komen tot datgene wat de farmaceutische industrie potentieel tot een van de mooiste sectoren ter wereld maakt: baanbrekende en innovatieve medicatie ontwikkelen die mensenlevens redt.
De focus van Big Pharma ligt vandaag echter veeleer bij het pluimen van de ziekteverzekering. Een logische keuze voor managers die maximaal enkele jaren aan het hoofd komen van een bedrijf met als enige doel de winst op korte termijn te maximaliseren. Op lange termijn betekent het echter de doodsteek voor de sector. Burgers behoeden vandaag immers niet alleen de bankwereld voor het failliet, ze financieren ook de exuberant hoge kost voor geneesmiddelen in de ziekteverzekering. Dat de hele terugbetalingsregeling daaraan een hoog virtueel karakter geeft, maakt dat de sector er vandaag nog mee wegkomt, maar eeuwig houdbaar is de situatie niet. De manier waarop het kiwimodel vakkundig in de gracht werd gereden, mag dan al de lobbykracht van Big Pharma illustreren, het verhaal toont ook hoe van de ene dag op de andere de schellen voor de ogen van de patiënt kunnen wegvallen.
Bovendien gaan er binnen de medische wereld steeds meer stemmen op om komaf te maken met de huidige situatie waarbij nogal wat artsen leven bij gratie van Big Pharma. Ook die al te innige verwevenheid is voldoende bekend. De industrie koopt vrij letterlijk de opinie van medische experten en vervolgens teert men op een systeem van 'authority based medicine' om een geneesmiddel in de markt te zetten, ook als dat vanuit wetenschappelijk en gezondheidseconomisch oogpunt volstrekt irrelevant is.
Niet alleen zijn er gegronde ethische argumenten om die situatie aan de kaak te stellen, steeds meer artsen zien ook in dat de eigen beroepsgroep, samen met de patiënt het eerste slachtoffer is van de bestaande situatie. Als de ziekteverzekering een taart is, dan krimpt het stuk van de artsen immers relatief met de grootte van de spie van de farmaceutische industrie. Door een beperkt deel van de artsen voor de eigen kar te spannen, lukt het Big Pharma vooralsnog de artsenwereld een rad voor ogen te draaien. Met als voorzitter van het grootste artsensyndicaat een persoon die voor de ogen van de hele sector ongegeneerd uit de ruif van Big Pharma eet, blijft het wellicht ook nog even zo, maar toch sluimert in artsenmiddens het verzet tegen deze gang van zaken.
In Europa lijkt Neelie Kroes intussen de eerste bewindsvrouw die behalve het stuitend karakter, ook het electoraal wingewest van de bestaande situatie ziet. Vooral dat laatste doet Big Pharma vrezen voor het einde van de vette jaren.
http://www.demorgen.be/dm/nl/2461/D...8/11/28/De-klamme-handen-van-Big-Pharma.dhtml
