• Hey, waar zijn de Tripreports van de Maand gebleven?

    Ben je de Tripreports van de Maand en andere toptripreports kwijt? Deze hebben we onlangs verzameld in een eigen subforum, getiteld Tripreport Toppers. In dit subforum staan alle toppers in chronologische volgorde verzameld. Lekker makkelijk terugzoeken!

10-daagse vipassana: Compleet nuchter maar toch een psychedelische bliss

Neo-Shulginist

Badass junkie
De oplettende drugsforummer heeft waarschijnlijk al opgemerkt dat ik niet meer zo actief ben hier. Dat komt omdat ik me op wat andere zaken in het leven ben gaan richten. Een van die dingen is vipassana: een vorm van meditatie die gericht is op het vergroten van je (zelf)inzicht. Daarbij gaan mensen dikwijls tien dagen lang zitten om te mediteren. Dat kan behoorlijk psychedelisch worden doordat je focus zo verschuift dat je anders naar de realiteit gaat kijken. Daarom leek het me leuk om die drugsvrije ervaring nog eens met jullie te delen.

De eerste keer dat ik van vipassana hoorde is al ruim tien jaar geleden. Vrienden van mij gingen een 10-daagse stilteretraîte doen in Thailand die ze vipassana noemden. Het kwam erop neer dat ze tien dagen lang op een meditatiekussen gingen zitten om meer over zichzelf te leren. Bij terugkomst zeiden ze "@Neo-Shulginist, dat is echt iets voor jou!".

"Dank je de koekoek, dacht ik." De mensen die mij beter kennen weten dat ik vrij bewegelijk ben en daarom ook nooit stil zit. Bovendien ben ik vrij tegendraads en eigenwijs. Dus tien dagen lang stil zitten omdat een of andere wijsgeer dat opdraagt klonk voor mij zo'n beetje als de hel op aarde.

Tot ik me vorig jaar wat meer in meditatie en het boeddhisme begon te verdiepen. Ik volgde een vierdelige cursus boeddhisme, waarbij ook een meditatiedag zat. Die dag was voor mij heel bijzonder, omdat ik daar dhyana ervaarde. Dat is een zeer ontspannen bewustzijnsstaat waarbij je geen gedachten meer hebt, ontzettend rustig bent, maar je alsnog volledig wakker en helder bent. Ik wist niet wat me overkwam. Ik kende wel een gevoel van bliss, zoals je dat bij MDMA kan hebben of na de seks of iets dergelijks. Maar dan was ik ook altijd bedwelmd, verdoofd, of doezelig. Dit was heel anders. Ik was hartstikke energiek en geconcentreerd, maar ik was ook compleet willoos, als in, ik hoefde niks meer. Alles was goed, ook als ik even een half uur helemaal niks ging zitten doen. En dat gevoel had ik zelf opgewekt! Gewoon, door een tijdje op mijn ademhaling te letten.

Daarom besloot ik afgelopen december om me in te schrijven bij een 10-daagse vipassana in Drenthe.

Bij aankomst in het meditatiecentrum kreeg ik meteen een rondleiding. Ik had een gedeelde kamer, ik kreeg een eigen plek aan de eettafel, en in de meditatiezaal kreeg ik ook een vaste plek aangewezen. Bovendien werden me de leefregels uitgelegd. Ik mocht niet doden (ook geen mug), niet stelen, geen seksuele handelingen verrichten, ik mocht niet liegen, geen drugs gebruiken, en bovendien mocht ik vanaf de eerste groepsmeditatie niet meer praten.

De 'edele stilte', zoals ze het noemen, wordt bewaard zodat studenten zich volledig kunnen richten op hun eigen spirituele ontwikkeling. Praten met andere mensen leidt namelijk af van hetgeen je daar komt doen. Door sociale interacties sluipen er allerlei reactiepatronen in, en de bedoeling is nou juist om al je normale gedragingen 10 dagen lang volledig los te laten om zo te ervaren hoe jij nou eigenlijk in elkaar steekt.

Elke dag had een strikte dagindeling, met ruim 7 uur meditatie per dag. We begonnen om 04:30 uur met de eerste meditatie. Daarna volgde een lezing van de leraar over het boeddhisme, waarna we gingen ontbijten. Er waren ook check-ins, waarbij je de leraar één vraag kon stellen. En verder dus heel veel meditaties van steeds een uur, waarna je even kon pauzeren.

Toen ik bij de eerste groepsmeditatie ging zitten dacht ik gelijk "kut". Ik had mijn eigen meditatiekussen niet meegenomen omdat ze zeiden dat ze er daar meer dan genoeg hadden. Maar hun kussens waren heel oncomfortabel, dus ik had al binnen een paar minuten rug- en kniepijn. En ik moest nog tien dagen!

De eerste dagen kon ik dus maar niet lekker zitten. Ik probeerde steeds een houding te vinden die nog enigszins vol te houden was. Daardoor was ik steeds aan het verzitten en dat leidde nogal af van de meditatie. Bovendien werden mijn rug en knie steeds pijnlijker. Om het vol te houden begon ik mijn ademhalingen te tellen. Ik had uitgerekend dat een meditatiesessie ongeveer 600 ademhalingen duurde. Zo probeerde mezelf erdoorheen te slepen: "nu nog 599 ademhalingen, nog 598, 597 (..)"

Totdat de meditatieleraar aan het einde van de tweede dag tegen me zei dat ik moest stoppen met het tellen van ademhalingen. Dat was weer een -cognitief- reactiepatroon waarbij ik de realiteit probeerde te ontsnappen. En de bedoeling was nou juist om de aandacht enkel en alleen bij de ademhaling te houden.

Toen hij dat zei sprongen de tranen in mijn ogen. Want hoe in godsnaam moest ik deze hel dan nog 7 dagen volhouden?!

Diezelfde avond ging de lezing over De Vijf Belemmeringen voor meditatie. Dat zijn gemoedstoestanden die je afleiden, bestaande uit: 1) aversie, 2) verlangen, 3) doezeligheid, 4) rusteloosheid, en 5) twijfel. De leraar legde uit dat je kunt leren om die gemoedstoestanden te herkennen, en vervolgens los te laten. Daarvoor kon je simpelweg een "bingokaart" gebruiken. Elke keer als je afgeleid raakte kon je dan tegen jezelf zeggen "1!", of "4!", als je respectievelijk aversie of rusteloosheid ervaarde.

De volgende ochtend ging ik er toch weer voor zitten, en het bleek dat deze techniek fantastisch goed werkte. Zo leerde ik dus op de derde dag dat je gevoelens zoals verlangens of rusteloosheid gewoon kunt loslaten door ze simpelweg te benoemen, en je dan weer te focussen op hetgeen jij belangrijk vindt.

Zo ontstond dus mijn eerste diepe inzicht, waar ik sindsdien enorm veel voordelen van ervaar!

Het bleek dat ik vooral last had van rusteloosheid, en (zintuigelijk) verlangen naar een comfortabele zithouding. Dat hing niet alleen samen met de ongemakkelijke meditatiekussens. Nee, die rusteloosheid zat ook in die manier waarop ik met de kussens omging!

Vanaf die dag ging het een stuk beter met mijn meditatie. Ik kon steeds langer stil zitten, en ik kon me daardoor ook veel beter concentreren op de meditatie.

In de pauzes was ik daardoor ook enorm relaxt. Ik zat vaak gewoon een uur lang voor het raam naar buiten te staren, een beetje vogeltjes en wolkjes kijken, zonder me een seconde te vervelen of ergens aan te storen. Ik begon het steeds fijner te vinden daar.

Op de vijfde dag schakelden we over op een andere meditatietechniek. Tot dan toe deden we anapana, wat gericht is op het kalmeren van de geest. Op dag vijf gingen we eindelijk vipassana doen, wat gericht is op het vergaren van inzicht in de werkelijkheid der dingen.
Bij vipassana doe je een soort 'bodyscan' waarbij je systematisch van boven naar beneden elk lichaamsdeel onderzoekt: wat voel ik daar? Zodra je alle lichaamsdelen hebt gehad verschuif je de focus naar het lichaam in zijn geheel, om alles tegelijkertijd te voelen.

Het boeddhistische idee achter vipassana is dat alles in de realiteit veranderlijk is (anicca). Je lichaam staat bijvoorbeeld in constante uitwisseling met de lucht. Je ademt in, en zuurstofatomen verspreiden zich via het bloed door heel je lichaam, waar ze allerlei reacties aangaan. Zo blijft geen enkele cel in je lijf hetzelfde. Alles is constant in beweging.

Het gekke is dus dat je dit rechtsreeks kunt ervaren tijdens de vipassana-meditatie. Als je goed let op de gevoelens -in welk lichaamsdeel dan ook- dan zul je inzien dat die gevoelens constant veranderen. Soms voel je een tinteling, wat uit een constante verandering van heel kleine puntjes bestaat. Maar ook gevoelens als warmte, druk, of pijn blijken constant aan te zwellen, weg te ebben, plotseling op te komen, of ineens te verdwijnen. Echt alles is veranderlijk! Alles is anicca.

De eerste keer dat ik tijdens de bodyscan de aandacht verschoof van losse lichaamsdelen naar het lichaam in zijn geheel werd ik compleet weggeblazen door een overweldigende hoeveelheid van sensaties. Ik kon mijn hart voelen kloppen, maar ik voelde ook mijn bloedvaten uitdijen in allerlei lichaamsdelen achter elkaar. Zo kon ik letterlijk de bloedsomloop door mijn lichaam voelen stromen. Ik had allerlei tintelingen die in zichzelf heel snel veranderde. Ik voelde de pijn in mijn rug en knie steeds langzaam opkomen en wegebben. Ik voelde mijn trui rusten op mijn schouders, en ik voelde de warmte van mijn eigen handen op mijn knieën.

Na zo'n halve minuut dit te hebben ervaren, moest ik echt even de focus verschuiven naar mijn ademhaling. Het was zo'n intens gevoel dat ik het gewoon even niet meer kon handelen. Mijn mind was compleet blown.

Na negen dagen te hebben gemediteerd, mochten we weer langzaam wennen aan de normale wereld. Daarom werd het edele stilzwijgen doorbroken, en mochten we dus weer praten met andere studenten. Dat was zowel heel leuk, als ontzettend overweldigend. Door de meditatie waren we allemaal supergevoelig geworden voor prikkels. Tegelijkertijd hadden we ook een intens gevoel van liefdevolle welwillendheid ontwikkeld. Ondanks dat we al die tijd niet hadden gesproken, voelden we ons enorm betrokken bij elkaar (metta). Dat leidde direct tot een veelheid aan heel diepe gesprekken over hoe iedereen zich voelde en wat we allemaal hadden geleerd over onszelf en de realiteit. Al snel moest ik me even terugtrekken op mijn kamer. Gewoon omdat alle gesprekken en indrukken even te intens waren.

Uiteindelijk hadden we op dag 10 nog een paar meditaties, voordat we weer allemaal naar huis gingen. Ik kreeg een lift aangeboden van iemand die me graag naar huis reed, en op de terugweg hebben we nog allerlei diepe gesprekken gehad.

Ik ging met een enorm opgelucht gevoel naar huis. Niet omdat de 10-daagse retraîte eindelijk voorbij was. Maar omdat ik me super ontspannen voelde, bevrijd van het lijden wat me normaal gesproken bezighield. Ik was lekker rustig, en kon enorm genieten van simpele dingen zoals het gevoel van de wind die langs je huid strijkt.

Sindsdien ben ik een stuk beter geworden in het loslaten van gevoelens als aversie, onrust, of twijfel. En dat is wel een goede skill om te hebben in het leven! Ik kan het dus ook aan anderen aanraden, zelfs al kost het de nodige knie- en rugpijn.
 
Laatst bewerkt:

Relmuis

Wijs gebruiker
Sindsdien ben ik een stuk beter geworden in het loslaten van gevoelens als aversie, onrust, of twijfel. En dat is wel een goede skill om te hebben in het leven! Ik kan het dus ook aan anderen aanraden, zelfs al kost het de nodige knie- en rugpijn.
Mooi!

Het karma van m'n reisgenoten is niet zo goed, de een staat in de file en de ander heeft vertraging met de trein.
 

Neo-Shulginist

Badass junkie
Mooi!

Het karma van m'n reisgenoten is niet zo goed, de een staat in de file en de ander heeft vertraging met de trein.
Karma gaat meer over je reactiepatronen (sankara) die weer terugkomen. Dus als je flink hebt zitten tieren op de k#tfile waar je in zat, dan in de kans groter dat je volgende keer weer niet relaxt reageert op file.
Zo kun je er ook voor kiezen steeds handigere reacties te kiezen zodat je chiller in het leven staat.

(Heeft de leraar uitgebreid uitgelegd in een van zijn lezingen)
 

Relmuis

Wijs gebruiker
Beide zijn de rust zelve, lekker plaatjes draaien en jezelf vermaken in de file.
De ander werkt bij de NS. :grimacing:
Maar nou gaat het weer over mij en ik wil je topic niet verstoren.
Ik denk dat er hier op het forum wel een klein feestje gevierd wordt vanavond.
 

_shikantaza

Badass junkie
De oplettende drugsforummer heeft waarschijnlijk al opgemerkt dat ik niet meer zo actief ben hier. Dat komt omdat ik me op wat andere zaken in het leven ben gaan richten. Een van die dingen is vipassana: een vorm van meditatie die gericht is op het vergroten van je (zelf)inzicht. Daarbij gaan mensen dikwijls tien dagen lang zitten om te mediteren. Dat kan behoorlijk psychedelisch worden doordat je focus zo verschuift dat je anders naar de realiteit gaat kijken. Daarom leek het me leuk om die drugsvrije ervaring nog eens met jullie te delen.

De eerste keer dat ik van vipassana hoorde is al ruim tien jaar geleden. Vrienden van mij gingen een 10-daagse stilteretraîte doen in Thailand die ze vipassana noemden. Het kwam erop neer dat ze tien dagen lang op een meditatiekussen gingen zitten om meer over zichzelf te leren. Bij terugkomst zeiden ze "@Neo-Shulginist, dat is echt iets voor jou!".

"Dank je de koekoek, dacht ik." De mensen die mij beter kennen weten dat ik vrij bewegelijk ben en daarom ook nooit stil zit. Bovendien ben ik vrij tegendraads en eigenwijs. Dus tien dagen lang stil zitten omdat een of andere wijsgeer dat opdraagt klonk voor mij zo'n beetje als de hel op aarde.

Tot ik me vorig jaar wat meer in meditatie en het boeddhisme begon te verdiepen. Ik volgde een vierdelige cursus boeddhisme, waarbij ook een meditatiedag zat. Die dag was voor mij heel bijzonder, omdat ik daar dhyana ervaarde. Dat is een zeer ontspannen bewustzijnsstaat waarbij je geen gedachten meer hebt, ontzettend rustig bent, maar je alsnog volledig wakker en helder bent. Ik wist niet wat me overkwam. Ik kende wel een gevoel van bliss, zoals je dat bij MDMA kan hebben of na de seks of iets dergelijks. Maar dan was ik ook altijd bedwelmd, verdoofd, of doezelig. Dit was heel anders. Ik was hartstikke energiek en geconcentreerd, maar ik was ook compleet willoos, als in, ik hoefde niks meer. Alles was goed, ook als ik even een half uur helemaal niks ging zitten doen. En dat gevoel had ik zelf opgewekt! Gewoon, door een tijdje op mijn ademhaling te letten.

Daarom besloot ik afgelopen december om me in te schrijven bij een 10-daagse vipassana in Drenthe.

Bij aankomst in het meditatiecentrum kreeg ik meteen een rondleiding. Ik had een gedeelde kamer, ik kreeg een eigen plek aan de eettafel, en in de meditatiezaal kreeg ik ook een vaste plek aangewezen. Bovendien werden me de leefregels uitgelegd. Ik mocht niet doden (ook geen mug), niet stelen, geen seksuele handelingen verrichten, ik mocht niet liegen, geen drugs gebruiken, en bovendien mocht ik vanaf de eerste groepsmeditatie niet meer praten.

De 'edele stilte', zoals ze het noemen, wordt bewaard zodat studenten zich volledig kunnen richten op hun eigen spirituele ontwikkeling. Praten met andere mensen leidt namelijk af van hetgeen je daar komt doen. Door sociale interacties sluipen er allerlei reactiepatronen in, en de bedoeling is nou juist om al je normale gedragingen 10 dagen lang volledig los te laten om zo te ervaren hoe jij nou eigenlijk in elkaar steekt.

Elke dag had een strikte dagindeling, met ruim 7 uur meditatie per dag. We begonnen om 04:30 uur met de eerste meditatie. Daarna volgde een lezing van de leraar over het boeddhisme, waarna we gingen ontbijten. Er waren ook check-ins, waarbij je de leraar één vraag kon stellen. En verder dus heel veel meditaties van steeds een uur, waarna je even kon pauzeren.

Toen ik bij de eerste groepsmeditatie ging zitten dacht ik gelijk "kut". Ik had mijn eigen meditatiekussen niet meegenomen omdat ze zeiden dat ze er daar meer dan genoeg hadden. Maar hun kussens waren heel oncomfortabel, dus ik had al binnen een paar minuten rug- en kniepijn. En ik moest nog tien dagen!

De eerste dagen kon ik dus maar niet lekker zitten. Ik probeerde steeds een houding te vinden die nog enigszins vol te houden was. Daardoor was ik steeds aan het verzitten en dat leidde nogal af van de meditatie. Bovendien werden mijn rug en knie steeds pijnlijker. Om het vol te houden begon ik mijn ademhalingen te tellen. Ik had uitgerekend dat een meditatiesessie ongeveer 600 ademhalingen duurde. Zo probeerde mezelf erdoorheen te slepen: "nu nog 599 ademhalingen, nog 598, 597 (..)"

Totdat de meditatieleraar aan het einde van de tweede dag tegen me zei dat ik moest stoppen met het tellen van ademhalingen. Dat was weer een -cognitief- reactiepatroon waarbij ik de realiteit probeerde te ontsnappen. En de bedoeling was nou juist om de aandacht enkel en alleen bij de ademhaling te houden.

Toen hij dat zei sprongen de tranen in mijn ogen. Want hoe in godsnaam moest ik deze hel dan nog 7 dagen volhouden?!

Diezelfde avond ging de lezing over De Vijf Belemmeringen voor meditatie. Dat zijn gemoedstoestanden die je afleiden, bestaande uit: 1) aversie, 2) verlangen, 3) doezeligheid, 4) rusteloosheid, en 5) twijfel. De leraar legde uit dat je kunt leren om die gemoedstoestanden te herkennen, en vervolgens los te laten. Daarvoor kon je simpelweg een "bingokaart" gebruiken. Elke keer als je afgeleid raakte kon je dan tegen jezelf zeggen "1!", of "4!", als je respectievelijk aversie of rusteloosheid ervaarde.

De volgende ochtend ging ik er toch weer voor zitten, en het bleek dat deze techniek fantastisch goed werkte. Zo leerde ik dus op de derde dag dat je gevoelens zoals verlangens of rusteloosheid gewoon kunt loslaten door ze simpelweg te benoemen, en je dan weer te focussen op hetgeen jij belangrijk vindt.

Zo ontstond dus mijn eerste diepe inzicht, waar ik sindsdien enorm veel voordelen van ervaar!

Het bleek dat ik vooral last had van rusteloosheid, en (zintuigelijk) verlangen naar een comfortabele zithouding. Dat hing niet alleen samen met de ongemakkelijke meditatiekussens. Nee, die rusteloosheid zat ook in die manier waarop ik met de kussens omging!

Vanaf die dag ging het een stuk beter met mijn meditatie. Ik kon steeds langer stil zitten, en ik kon me daardoor ook veel beter concentreren op de meditatie.

In de pauzes was ik daardoor ook enorm relaxt. Ik zat vaak gewoon een uur lang voor het raam naar buiten te staren, een beetje vogeltjes en wolkjes kijken, zonder me een seconde te vervelen of ergens aan te storen. Ik begon het steeds fijner te vinden daar.

Op de vijfde dag schakelden we over op een andere meditatietechniek. Tot dan toe deden we anapana, wat gericht is op het kalmeren van de geest. Op dag vijf gingen we eindelijk vipassana doen, wat gericht is op het vergaren van inzicht in de werkelijkheid der dingen.
Bij vipassana doe je een soort 'bodyscan' waarbij je systematisch van boven naar beneden elk lichaamsdeel onderzoekt: wat voel ik daar? Zodra je alle lichaamsdelen hebt gehad verschuif je de focus naar het lichaam in zijn geheel, om alles tegelijkertijd te voelen.

Het boeddhistische idee achter vipassana is dat alles in de realiteit veranderlijk is (anicca). Je lichaam staat bijvoorbeeld in constante uitwisseling met de lucht. Je ademt in, en zuurstofatomen verspreiden zich via het bloed door heel je lichaam, waar ze allerlei reacties aangaan. Zo blijft geen enkele cel in je lijf hetzelfde. Alles is constant in beweging.

Het gekke is dus dat je dit rechtsreeks kunt ervaren tijdens de vipassana-meditatie. Als je goed let op de gevoelens -in welk lichaamsdeel dan ook- dan zul je inzien dat die gevoelens constant veranderen. Soms voel je een tinteling, wat uit een constante verandering van heel kleine puntjes bestaat. Maar ook gevoelens als warmte, druk, of pijn blijken constant aan te zwellen, weg te ebben, plotseling op te komen, of ineens te verdwijnen. Echt alles is veranderlijk! Alles is anicca.

De eerste keer dat ik tijdens de bodyscan de aandacht verschoof van losse lichaamsdelen naar het lichaam in zijn geheel werd ik compleet weggeblazen door een overweldigende hoeveelheid van sensaties. Ik kon mijn hart voelen kloppen, maar ik voelde ook mijn bloedvaten uitdijen in allerlei lichaamsdelen achter elkaar. Zo kon ik letterlijk de bloedsomloop door mijn lichaam voelen stromen. Ik had allerlei tintelingen die in zichzelf heel snel veranderde. Ik voelde de pijn in mijn rug en knie steeds langzaam opkomen en wegebben. Ik voelde mijn trui rusten op mijn schouders, en ik voelde de warmte van mijn eigen handen op mijn knieën.

Na zo'n halve minuut dit te hebben ervaren, moest ik echt even de focus verschuiven naar mijn ademhaling. Het was zo'n intens gevoel dat ik het gewoon even niet meer kon handelen. Mijn mind was compleet blown.

Na negen dagen te hebben gemediteerd, mochten we weer langzaam wennen aan de normale wereld. Daarom werd het edele stilzwijgen doorbroken, en mochten we dus weer praten met andere studenten. Dat was zowel heel leuk, als ontzettend overweldigend. Door de meditatie waren we allemaal supergevoelig geworden voor prikkels. Tegelijkertijd hadden we ook een intens gevoel van liefdevolle welwillendheid ontwikkeld. Ondanks dat we al die tijd niet hadden gesproken, voelden we ons enorm betrokken bij elkaar (metta). Dat leidde direct tot een veelheid aan heel diepe gesprekken over hoe iedereen zich voelde en wat we allemaal hadden geleerd over onszelf en de realiteit. Al snel moest ik me even terugtrekken op mijn kamer. Gewoon omdat alle gesprekken en indrukken even te intens waren.

Uiteindelijk hadden we op dag 10 nog een paar meditaties, voordat we weer allemaal naar huis gingen. Ik kreeg een lift aangeboden van iemand die me graag naar huis reed, en op de terugweg hebben we nog allerlei diepe gesprekken gehad.

Ik ging met een enorm opgelucht gevoel naar huis. Niet omdat de 10-daagse retraîte eindelijk voorbij was. Maar omdat ik me super ontspannen voelde, bevrijd van het lijden wat me normaal gesproken bezighield. Ik was lekker rustig, en kon enorm genieten van simpele dingen zoals het gevoel van de wind die langs je huid strijkt.

Sindsdien ben ik een stuk beter geworden in het loslaten van gevoelens als aversie, onrust, of twijfel. En dat is wel een goede skill om te hebben in het leven! Ik kan het dus ook aan anderen aanraden, zelfs al kost het de nodige knie- en rugpijn.
Mooi! Ik miste je al. Het Boeddhistische pad is fantastisch :)

Houd de meditatie er dagelijks in 🙏
 

Neo-Shulginist

Badass junkie
Super mooi dat je dit hier wilde delen. Bedankt! Leuk geschreven ook!

@Neo-Shulginist Hoe lang en frequent mediteerde je voordat je op retraite ging?
Als in; hoe gewend was je het al om op je kussen te zitten.
Ik ben nu ongeveer een jaar bezig met regelmatig mediteren. Maar ik vind en vond het thuis vaak wel lastig om het langer dan 15 minuten achtereen te doen (want dan werd ik onrustig en zakte de motivatie). Ik had mezelf voorgenomen om flink te oefenen voor de retraîte totdat ik een half uur kon volhouden. Maar dit was er eerlijk gezegd bij ingeschoten. Dus wat dat betreft ging ik er relatief onvoorbereid in.

Inmiddels heb ik het voornemen om elke dag een half uur te mediteren. Dat blijft doorzetten en je hebt er de nodige discipline voor nodig. Maar de voordelen zijn zodanig dat het zich dubbel en dwars terugbetaalt in allerlei bespaarde energie-verspilling (omdat je je dan druk loopt te maken over allerlei dingen, terwijl je geest ook gewoon lekker rustig kan zijn) ^^
 
Laatst bewerkt:

LucidLucy

Verslaafde in herstel
(want dan werd ik onrustig en zakte de motivatie).
Haha ja dit is heel herkenbaar. Maar het is net precies een beetje de kunst om daar weerstand aan te bieden en niet naar die gedachtes en gevoelens te luisteren. Aanschouwen, benoemen en loslaten.

Klinkt veel makkelijker dan het is natuurlijk. Maar je hebt er heel mooie ervaring mee opgedaan als ik dat zo lees. Echt heel gaaf!

Inmiddels heb ik het voornemen om elke dag een half uur te mediteren. Dat blijft doorzetten en je hebt er de nodige discipline voor nodig. Maar de voordelen zijn zodanig dat het zich dubbel en dwars terugbetaalt in allerlei bespaarde energie-verspilling (omdat je je dan druk loopt te maken over allerlei dingen, terwijl je geest ook gewoon lekker rustig kan zijn) ^^
Ik kom er door mijn drukke bestaan ook niet meer aan toe. Het werd voor mij een van de vele dingen die moeten. 40 uur werken, 2-3 keer per week naar een meeting (avondvullend programma), stappen schrijven, huishouden doen en dat alles doordeweeks zodat ik in het weekend naar mijn vriend kan.

Ik kreeg het niet meer voor elkaar om de twee keer 25 minuten of zelfs een keer 25 minuten in te bouwen. Kwestie van prioriteit natuurlijk.

Jammer wel. Want het bied zo veel voordelen!

Ik wil ook nog steeds een keer op sesshin. Eerst een weekend, dan een week. Heb wel een keer de stille nacht meegedaan waarop we van 10 uur 's avonds tot 8 uur 's ochtends mediteerden. Dat was ook heel bijzonder en psychedelisch.

Ging in blokken 4 blokken van 2 uur. 25 minuten mediteren, 5 minuten Kinhin. En dan dus na 4 keer een halfuur pauze. Maar alles in stilte, t/m het ontbijt.

Mijn voornemen is om, als ik eenmaal samenwoon, weer bij de Zendo aan te sluiten. Eens per week in een groep mediteren vond ik heel helpend om het ook elke dag vol te houden. Daarnaast wil ik dan direct ook terugschakelen naar 36 of 32 uur werken.
 

Neo-Shulginist

Badass junkie
Haha ja dit is heel herkenbaar. Maar het is net precies een beetje de kunst om daar weerstand aan te bieden en niet naar die gedachtes en gevoelens te luisteren. Aanschouwen, benoemen en loslaten.

Klinkt veel makkelijker dan het is natuurlijk. Maar je hebt er heel mooie ervaring mee opgedaan als ik dat zo lees. Echt heel gaaf!


Ik kom er door mijn drukke bestaan ook niet meer aan toe. Het werd voor mij een van de vele dingen die moeten. 40 uur werken, 2-3 keer per week naar een meeting (avondvullend programma), stappen schrijven, huishouden doen en dat alles doordeweeks zodat ik in het weekend naar mijn vriend kan.

Ik kreeg het niet meer voor elkaar om de twee keer 25 minuten of zelfs een keer 25 minuten in te bouwen. Kwestie van prioriteit natuurlijk.

Jammer wel. Want het bied zo veel voordelen!

Ik wil ook nog steeds een keer op sesshin. Eerst een weekend, dan een week. Heb wel een keer de stille nacht meegedaan waarop we van 10 uur 's avonds tot 8 uur 's ochtends mediteerden. Dat was ook heel bijzonder en psychedelisch.

Ging in blokken 4 blokken van 2 uur. 25 minuten mediteren, 5 minuten Kinhin. En dan dus na 4 keer een halfuur pauze. Maar alles in stilte, t/m het ontbijt.

Mijn voornemen is om, als ik eenmaal samenwoon, weer bij de Zendo aan te sluiten. Eens per week in een groep mediteren vond ik heel helpend om het ook elke dag vol te houden. Daarnaast wil ik dan direct ook terugschakelen naar 36 of 32 uur werken.
In ons leven is er van alles wat constant aandacht vraagt. Dus het is logisch dat mediteren er dan snel bij in schiet, want onze geest vindt dat ook betrekkelijk saai. Als ik je schema zo hoor dan klinkt het alsof het ook al goed vol zit met self-care. Dus wat dat betreft is het een beetje kiezen wat je denkt dat het meest bijdraagt aan je welzijn.

Ik ben zelf verder niet zo bekend met zen-boeddhisme. Doe je dan in zo'n retraîte ook een soort anapana-meditatie (waarbij je je aandacht op één punt richt)? Naar wat ik heb begrepen zijn er ook vipassana-scholen die lopende vipassana doen. Waar ik zat deden ze dat (expres) niet, omdat je dan makkelijker afgeleid raakt. Maar het klinkt wel iets comfortabeler :tearsofjoy:
 

LucidLucy

Verslaafde in herstel
In ons leven is er van alles wat constant aandacht vraagt. Dus het is logisch dat mediteren er dan snel bij in schiet, want onze geest vindt dat ook betrekkelijk saai. Als ik je schema zo hoor dan klinkt het alsof het ook al goed vol zit met self-care. Dus wat dat betreft is het een beetje kiezen wat je denkt dat het meest bijdraagt aan je welzijn.

Ik ben zelf verder niet zo bekend met zen-boeddhisme. Doe je dan in zo'n retraîte ook een soort anapana-meditatie (waarbij je je aandacht op één punt richt)? Naar wat ik heb begrepen zijn er ook vipassana-scholen die lopende vipassana doen. Waar ik zat deden ze dat (expres) niet, omdat je dan makkelijker afgeleid raakt. Maar het klinkt wel iets comfortabeler :tearsofjoy:

Zazen. Uiteindelijk gebruik je de focus op je ademhaling als ankerpunt, maar het gaat wel om het observeren van gedachten en gevoelens die voorbij komen. Zelf vind ik de verschillende technieken zo weinig verschillen soms. Maar misschien komt dat met meer ervaring.

Zazen is eigenlijk vooral niets doen. Het richt zich op Shikantaza; 'alleen maar zitten'. Dat is wat Zazen inhoudt, alleen maar zitten. Verder niets. Weet je meteen waar de username vandaan komt 🤣

En dat brengt veel teweeg haha
 
Laatst bewerkt:

Neo-Shulginist

Badass junkie
Zazen. Uiteindelijk gebruik je de focus op je ademhaling als ankerpunt, maar het gaat wel om het observeren van gedachten en gevoelens die voorbij komen. Zelf vind ik de verschillende technieken zo weinig verschillen soms. Maar misschien komt dat met meer ervaring.

Zazen is eigenlijk vooral niets doen. Het richt zich op Shikantaza; 'alleen maar zitten'. Dat is wat Zazen inhoudt, alleen maar zitten. Verder niets. Weet je meteen waar de username vandaan komt 🤣

En dat brengt veel teweeg haha
Weer wat geleerd!
 
Laatst bewerkt:

LucidLucy

Verslaafde in herstel
Weet wat geleerd!
Al doen ze binnen Zen wel meer hoor. Je hebt ook verschillende stromingen binnen Zen. De ene is wat meer white knuckling gericht op zitten. De ander doet ook wel andere oefeningen of maken gebruik van Koans. Mateloos frustrerende raadseltjes die je niet met je ratio kan oplossen, maar bij welke het antwoord tijdens meditatie op komt borrelen als je het denken los kan laten.

Ik vind de koans wel grappig, maar ontzettend moeilijk. Telkens bij de Dokusan (1-op-1 met de zenleraar) te horen krijgen dat je toch het antwoord niet hebt, is frustrerend. Zeker als je normaal gewend bent jezelf dingen snel aan te leren. Maar juist hierom, wat het binnen in je teweeg brengt, is het wel leerzaam.
 

Neo-Shulginist

Badass junkie
Mateloos frustrerende raadseltjes die je niet met je ratio kan oplossen, maar bij welke het antwoord tijdens meditatie op komt borrelen als je het denken los kan laten.
Ik houd daar niet zo van. Wat ik fijn vond aan deze boeddhistische leraar (Matthijs Schouten) is dat hij professor is geweest en in die hoedanigheid ook op academische wijze het boeddhisme heeft bestudeerd. Daarnaast is Matthijs Schouten ongelooflijk welbespraakt. Daardoor kan hij dus fantastisch goed uitleggen wat precies het idee is achter wat je aan het doen bent. Hoe precies de theorie in elkaar steekt, en welke concepten essentieel zijn bij het begrijpen van dat alles. Dat helpt mij enorm om het dan ook daadwerkelijk te gaan doen.
Met van die lui die je met een kluitje in het riet sturen zodat je het maar zelf kan uitzoeken, daar heb ik niet zoveel mee. Dan ga ik onnodig veel in de weerstand.
 

LucidLucy

Verslaafde in herstel
Ik heb gisteren zowaar voor het eerst in lange tijd weer op m'n kussen gezeten. Zomaar even 6 minuten. Maar toch al 6 minuten langer dan ik lange tijd heb gedaan.

Thanks Neo! Blijkbaar heeft je verhaal toch weer wat inspiratie en motivatie in me losgemaakt!
 

Purplext

Badass junkie
Ik heb gisteren zowaar voor het eerst in lange tijd weer op m'n kussen gezeten. Zomaar even 6 minuten. Maar toch al 6 minuten langer dan ik lange tijd heb gedaan.

Thanks Neo! Blijkbaar heeft je verhaal toch weer wat inspiratie en motivatie in me losgemaakt!

Ik heb voor mezelf het doel elke dag 5 minuten te mediteren.
Mijn ego was het daar op het begin echt niet mee eens, want 20 minuten is beter.
Maar als ik 1 ding gemerkt heb, is dat consistent mediteren belangrijker is dan het aantal minuten. En natuurlijk ook de kwaliteit van de meditatie.

Mediteren drukte me in het begin meteen met de neus op de feiten toen ik merkte dat ik vond dat een meditatie beter was als ik het zittend op een kussen deed, een meditatieobject had, het lang deed etc.
Hallo prestatie en controledrang.

Oh en dan die verdomde streaks in van die apps. Ik was echt blij toen die een keer verbroken was 😅

5 minuten is misschien niet ideaal, maar ik kan in ieder geval geen enkele dag zeggen tegen mezelf dat ik voor 5 minuten geen tijd heb.
En als je eenmaal zit, dan wordt het vaak vanzelf ook wel langer. Die eerste stap om te gaan zitten (of liggen, want ja, ik mag inmiddels van mezelf ook af en toe liggen) is soms de moeilijkste en zeker als je van tevoren vindt dat het 30 minuten moet zijn.

Maar ook ik ben weer even door Neo geïnspireerd om toch weer even wat meer mijn best te doen op vrije dagen. Net 30 minuten in de natuur gedaan, met een ontspannend zonnetje erbij....

Ik ken trouwens twee mensen die deze 10-daagse hebben gedaan. De ene was al ervaren met retraites en mediteren en die vond de 10 dagen verschrikkelijk. De ander had totaal geen ervaring en die vond het dus gewoon easy en zelfs heerlijk.
Maar die deed er daarna niks meer mee haha.

Fijn te lezen dat het zo goed met je gaat en heel fijn verslag om te lezen!
 

LucidLucy

Verslaafde in herstel
Ik heb voor mezelf het doel elke dag 5 minuten te mediteren.
Mijn ego was het daar op het begin echt niet mee eens, want 20 minuten is beter.
Maar als ik 1 ding gemerkt heb, is dat consistent mediteren belangrijker is dan het aantal minuten. En natuurlijk ook de kwaliteit van de meditatie.

Mediteren drukte me in het begin meteen met de neus op de feiten toen ik merkte dat ik vond dat een meditatie beter was als ik het zittend op een kussen deed, een meditatieobject had, het lang deed etc.
Hallo prestatie en controledrang.

Oh en dan die verdomde streaks in van die apps. Ik was echt blij toen die een keer verbroken was 😅

5 minuten is misschien niet ideaal, maar ik kan in ieder geval geen enkele dag zeggen tegen mezelf dat ik voor 5 minuten geen tijd heb.
En als je eenmaal zit, dan wordt het vaak vanzelf ook wel langer. Die eerste stap om te gaan zitten (of liggen, want ja, ik mag inmiddels van mezelf ook af en toe liggen) is soms de moeilijkste en zeker als je van tevoren vindt dat het 30 minuten moet zijn.

Maar ook ik ben weer even door Neo geïnspireerd om toch weer even wat meer mijn best te doen op vrije dagen. Net 30 minuten in de natuur gedaan, met een ontspannend zonnetje erbij....

Ik ken trouwens twee mensen die deze 10-daagse hebben gedaan. De ene was al ervaren met retraites en mediteren en die vond de 10 dagen verschrikkelijk. De ander had totaal geen ervaring en die vond het dus gewoon easy en zelfs heerlijk.
Maar die deed er daarna niks meer mee haha.

Fijn te lezen dat het zo goed met je gaat en heel fijn verslag om te lezen!

Die strikte schema's en tijden waren voor mij ook juist confronterend. Vanuit de Zen wordt voorgeschreven 2 keer per dag 25 minuten. Dat is best pittig. Maar opzich vind ik die 25 minuten een mooi aantal. Vaak zo rond het kwartier komt dan de onderhandeling... Aah moet dit echt nog? Zal ik niet gewoon nu stoppen? Ik heb nog zoveel te doen!

Maar ik vond het juist vaak leerzaam om daarmee om te gaan. Om het vechten los te laten. En dat werkt alleen als ik een vaste tijd met mezelf afspreek.

Maar het is zo... Twee keer 25 minuten is heftig. Maar van één keer 5 minuten kan ik nooit zeggen dat ik de tijd niet heb.

Maar het is denk ik wel goed om een tijd van tevoren af te spreken en die ook af te maken. Misschien kan ik eens 1 keer 12 minuten met mezelf af gaan spreken. Dat moet prima haalbaar zijn 🤔
 

Purplext

Badass junkie
Die strikte schema's en tijden waren voor mij ook juist confronterend. Vanuit de Zen wordt voorgeschreven 2 keer per dag 25 minuten. Dat is best pittig. Maar opzich vind ik die 25 minuten een mooi aantal. Vaak zo rond het kwartier komt dan de onderhandeling... Aah moet dit echt nog? Zal ik niet gewoon nu stoppen? Ik heb nog zoveel te doen!

Maar ik vond het juist vaak leerzaam om daarmee om te gaan. Om het vechten los te laten. En dat werkt alleen als ik een vaste tijd met mezelf afspreek.

Maar het is zo... Twee keer 25 minuten is heftig. Maar van één keer 5 minuten kan ik nooit zeggen dat ik de tijd niet heb.

Maar het is denk ik wel goed om een tijd van tevoren af te spreken en die ook af te maken. Misschien kan ik eens 1 keer 12 minuten met mezelf af gaan spreken. Dat moet prima haalbaar zijn 🤔

Haha, die onderhandeling, zo herkenbaar. En eens dat voorbij dat punt gaan juist weer van alles oplevert. Maar ik kan ook heel makkelijk 30 minuten gaan zitten puur uit: ik kan dit. En dat ik me dan afvraag wat ik nou precies overwonnen heb daarmee...

Voor mij dus minstens 5 minuten, liever 15, maar kwaliteit en consistentie boven alles.
 

Deadwing

Wijs gebruiker
Haha, die onderhandeling, zo herkenbaar. En eens dat voorbij dat punt gaan juist weer van alles oplevert. Maar ik kan ook heel makkelijk 30 minuten gaan zitten puur uit: ik kan dit. En dat ik me dan afvraag wat ik nou precies overwonnen heb daarmee...

Voor mij dus minstens 5 minuten, liever 15, maar kwaliteit en consistentie boven alles.
Ik probeer elke dag tussen de 10-30 minuten te mediteren. Daar houd ik me ook niet echt strikt aan. Een dag mediteer ik bv 30 minuten, misschien de dag daarna maar 10. Wel vind ik het belangrijk om het elke dag te doen. Ik ben er ooit in 1988 of 1989 al mee begonnen. Ik heb het in al die jaren zeker niet elke dag gedaan. Maar het is wel iets waar ik om de zoveel tijd geheid weer mee begin als ik een tijd gestopt was. Het kalmeert en heeft een positief effect op mijn dagelijks leven. Al is het zeker geen wondermiddel. Niet voor mij tenminste.
 

Relmuis

Wijs gebruiker
Sindsdien ben ik een stuk beter geworden in het loslaten van gevoelens als aversie, onrust, of twijfel. En dat is wel een goede skill om te hebben in het leven!
Ok, het houdt dus aan.
Gevalletje succes story?


Ik kan het dus ook aan anderen aanraden, zelfs al kost het de nodige knie- en rugpijn.
Ik weet niet precies wat ik hierop zal antwoorden.
Meditatie is niks voor mij, hele slechte ervaringen mee, laat ik het netjes hier op houden. :smirk:
Bij die mug ging het al niet helemaal goed, bij de edele stilte ging het compleet mis.
Pas pour moi.

U kunt ook allemaal lezen; liever een dakterras in Teheran dan een ervaring als TS...
Bij wijze van spreken dan.
Thx voor het topic en knap dat je het gedaan hebt.
 

Mezelf

DF Staff
Forumleiding
Moderator
Mooi stuk om te lezen @Neo-Shulginist .
Ik zit er zelf al een tijdje aan te denken om iets soortgelijks te doen maar dan in pure duisternis. 7 a 8 dagen in volledige duisternis leven met niks.
Geen prikkels, geen geluiden, geen licht. Enkel wat drinken en paar keer per dag en lichte maaltijd voorgeschoteld krijgen.
Dit staat zeker nog op mijn to-do list....

Verder mediteer ik praktisch elke dag wel eigenlijk. Periodes ook niet gedaan hoor maar eigenlijk vanaf mijn tienerjaren al wel.
Het is zelfs zo ver dat het een soort automatisme is om te doen. Of eigenlijk juist niet "doen" :wink:.
 

LucidLucy

Verslaafde in herstel
Haha, die onderhandeling, zo herkenbaar. En eens dat voorbij dat punt gaan juist weer van alles oplevert. Maar ik kan ook heel makkelijk 30 minuten gaan zitten puur uit: ik kan dit. En dat ik me dan afvraag wat ik nou precies overwonnen heb daarmee...
Ja en dit is dus op zoveel dingen van toepassing. Het vechten als ik nog twintig minuten wil fietsen, maar met m'n hoofd eigenlijk al thuis ben (of wil zijn). Bij huishoudelijke taken. En in het begin ook heel erg met hardlopen. Pffff.. zal ik stoppen en naar huis lopen? Of ff stukje wandelen? Haha

Voor mij dus minstens 5 minuten, liever 15, maar kwaliteit en consistentie boven alles.
Eigenlijk gebeurt hier vaak hetzelfde natuurlijk. Mijn zenleraar zei ook altijd: het beste moment om te mediteren is direct als je uit bed komt. Je komt dan echt tegen hoe snel je eigenlijk 'aan' staat.

"Ik moet de container nog aan de straat zetten", "Ohja. Die vergadering vanochtend op werk.", "Opschieten, snel ontbijten, niet te laat komen"

Het is nog verrassend lastig om aan het begin van de dag jezelf toch die meditatie te gunnen 😅

Misschien ga ik het toch maar eens proberen. Tussen de 5 en 15 minuten. Tijd maakt niet zoveel uit, maar wel elke dag!
 

TripFlip

Belezen gebruiker
Gaaf dat je dat gedaan hebt Neo-Shulgenist! Zou je het ooit nog een keer willen doen?

Mooi stuk om te lezen @Neo-Shulginist .
Ik zit er zelf al een tijdje aan te denken om iets soortgelijks te doen maar dan in pure duisternis. 7 a 8 dagen in volledige duisternis leven met niks.
Geen prikkels, geen geluiden, geen licht. Enkel wat drinken en paar keer per dag en lichte maaltijd voorgeschoteld krijgen.
Dit staat zeker nog op mijn to-do list....
Oh dit doet mij denken aan een nieuwsartikel van een man die zijn hele huis afplakte als zijn vrouw op vakantie ging. Dan bleef hij alleen achter in het huis zonder het daglicht te zien, tijdklokken verwijderden etc.. En dan gewoon op het moment te leven. Moest er toevallig laatst nog aan denken. Ik zal eens kijken of ik het artikel kan vinden.

edit:

Gevonden!

 
Laatst bewerkt:

_shikantaza

Badass junkie
Oh dit doet mij denken aan een nieuwsartikel van een man die zijn hele huis afplakte als zijn vrouw op vakantie ging. Dan bleef hij alleen achter in het huis zonder het daglicht te zien, tijdklokken verwijderden etc.. En dan gewoon op het moment te leven. Moest er toevallig laatst nog aan denken. Ik zal eens kijken of ik het artikel kan vinden.

edit:

Gevonden!

Prachtig! Dank voor het delen :)
 

Neo-Shulginist

Badass junkie
Gaaf dat je dat gedaan hebt Neo-Shulgenist! Zou je het ooit nog een keer willen doen?
Zeker! Ik weet niet hoe snel weer. Misschien volgend jaar? Als je vaak dit soort dingen doet dan kom je er ook steeds verder mee. Op zich is dat wel iets wat ik interessant vind. Maar er zijn natuurlijk ook allerlei andere dingen die ik met mijn leven wil doen. Dus ik bekijk dat later nog wel :wink:
 

Neo-Shulginist

Badass junkie
Wat ontzettend bedankt voor het delen! Ik zit er zelf ook aan te denken om de stap naar een stilteretraite of Vipassana te zetten. Mag ik vragen bij welke organisatie jij dit hebt gedaan?
Bij stichting Sayagyi U Ba Khin, specifiek omdat ik Matthijs Schouten zo'n fijne leraar vind. Wel zijn ze redelijk streng in de leer doordat ze alleen retraîtes doen van 10 dagen, en bij de vipassana moet je zitten in plaats van lopen. Dat doen ze expres, omdat je je dan beter kan concentreren op de meditatie. Maar het kost dus wel iets meer rug- en kniepijn :wink:
 
Laatst bewerkt:

Neo-Shulginist

Badass junkie
Denk je trouwens dat al jouw trip ervaringen je ook hebben geholpen die week? Of kun je hier iets in terug van zien?
Ik denk in brede zin dat ik dankzij mijn tripervaring wel bekend ben met introspectie. Voor sommigen kan het heel confronterend zijn om jezelf tegen te komen. Ik vind dat confronterende juist leuk en dat zie ik als een gunstige gelegenheid om meer over mezelf te weten te komen.

Zo'n welwillende, nieuwsgierige, houding helpt zeker wel bij de meditatie, en voornamelijk op de momenten dat het lastig wordt. Maar ik zal niet zeggen dat je zo'n houding specifiek door psychedelica automatisch krijgt. Ik denk eerder dat het andersom is. Mensen die het leuk vinden om de confrontatie met hun eigen denken aan te gaan, die zijn meer geneigd om psychedelica te gebruiken.

Daarnaast heb ik tijdens mijn psychedelische trips enkele keren een ego-dood meegemaakt. Dat is ook nuchter mogelijk met vipassana, maar dan gebeurt het meestal alleen bij zeer gevorderde beoefenaars. Zo'n moment dat je je zelfbesef compleet verliest is zeer bepalend voor je kijk op de realiteit. In de vipassana-meditatie is het uiteindelijke doel om je te gaan realiseren dat alles in de realiteit bestaat uit veranderlijke processen, die dus ook weer ophouden. Het wereldschokkende voor veel mensen is dat hun identiteit als 'jezelf' ook volledig bestaat uit losse, tijdelijke, processen, die weliswaar een zekere samenhang vertonen, maar desalniettemin los van elkaar staan als bewegende delen. In die zin bestaat er geen vaste 'ik', maar slechts een verzameling van eindige processen (anatta). Een ego-dood is een van de stadia die nodig is om je dit ten volle te gaan beseffen.
Als gevorderd tripper heb ik dit al enkele keren meegemaakt, waardoor ik die theorie intuïtiever begrijp.

Wel is het zo dat psychedelica verwarring veroorzaken bij die ervaring. De voornaamste valkuil daarvan is dat je achteraf verkeerde conclusies kunt gaan trekken op basis van je verwarde ervaring. Dan kan het bijvoorbeeld voorkomen dat je het diepe inzicht wat je hebt opgedaan gaat zien als De Waarheid met Hoofdletters. Zo'n opvatting kan juist weer een belemmering zijn voor de vipassana omdat het een cognitieve conditionering is die je juist zult moeten leren loslaten.
 
Laatst bewerkt:
Bovenaan