Speed is inderdaad een van de meest verslavende stoffen. Maar je kunt niet zeggen dé meest verslavende stof, al was het maar omdat verslaving afhangt van hoe geaccepteerd een drug is. Denk aan sigaretten: die zijn heel verslavend, maar verslaafde rokers worden niet ontslagen als ze roken voor, tijdens of na het werk omdat roken geaccepteerd wordt.
Maar ik kan (hopelijk) wel uitleggen waarom speed een van de meest verslavende stoffen is. Er zijn drie invalshoeken die meespelen bij verslaving:
-Hoe speed werkt in het brein en het lichaam (biochemisch perspectief)
-Hoe je omgaat met gevoelens, gedachten en gebeurtenissen (psychologisch perspectief)
-Hoe anderen met jou omgaan als je gebruikt (sociale perspectief)
Speed in het brein en het lichaam
Speed (amfetamine-sulfaat) verhoogt de afgifte van signaalstof dopamine. Die signaalstof (neurotransmitter) zorgt voor het doorgeven van elektrische signalen in bepaalde delen van het brein. Je hersenen bestaan namelijk uit 100 miljard zenuwcellen (neuronen) die je kunt zien als een soort stroomkabels. Die stroomkabels geven signalen aan elkaar door met behulp van signaalstoffen. Op die manier ontstaat een zeer complex netwerk dat al ons gedrag regelt.
De neuronen (stroomkabels) in je hersenen die prikkels doorgeven met de signaalstof dopamine zitten voornamelijk in het deel van de hersenen dat betrokken is bij gevoelens van genot en een leerproces in het brein waarbij goed gedrag wordt beloond (mesolimbische route). In dat deel van de hersenen (de mesolimbische route) lopen dopamine-neuronen van het deel van het brein dat betrokken is bij emoties, van het deel van het brein dat betrokken is bij logisch redeneren, plannen, en het overzien van gevolgen van keuzes (prefrontale cortex).
Spijt, en toch weer verlangen
Als je speed neemt, dan hackt de drug dit systeem van biologische stroomkabels. De stof triggert allerlei stroompjes in de mesolimbische route. Daardoor krijgt je brein (kunstmatig) de boodschap: 'lekker! Je bent goed bezig! Ga hiermee door!' Dit signaal wordt opgeslagen in het geheugen.
De volgende keer dat speed in de buurt is, dan gaat jouw brein automatisch op zoek naar de herinnering aan deze stof. Het deel van je brein dat dan betrokken is bij logisch redeneren en plannen krijgt dan alleen nog maar het signaal 'dit was super lekker!'.
Daarom kan het gebeuren dat als iemand vaak speed gebruikt, dat je daarna spijt hebt omdat je je belabberd voelt. Je weet: dit was niet slim. 'Ik wil dit echt niet meer doen!' Dat zeg je dan vaak tegen jezelf. Maar op het moment dat je geconfronteerd wordt met speed, of als je last hebt van stress en daardoor op zoek bent naar externe stimuli, dan kan jouw prefrontale cortex alleen nog maar denken 'hee dit was lekker'. Terwijl die prefrontale cortex normaal zou moeten denken 'maar wacht eens even, vorige keer snoof ik speed en toen voelde ik me daarna 3 dagen belabberd. Misschien is dit niet zo'n slim plan'.
Populair gezegd hackt speed dus het leersysteem vanhet brein, waardoor je speed onbewust gaat koppelen aan gevoelens van genot, en waardoor het heel moeilijk is om 'nee' te zeggen als er speed in de buurt is. Je kunt je fysiek even niet meer goed herinneren hoe kut je je voelde na de speed. Je denkt alleen maar aan hoe lekker het was.
Hoe je gebruikt maakt veel uit
Er zijn heel veel factoren die meespelen bij hoe sterk de dopamine-prikkel is in het brein. Daarbij maakt het vooral uit hoeveel je neemt. Ook de manier waarop je de drug inneemt maakt veel verschil bij het verslavende effect van een drug. Al die factoren die meespelen noem je 'bio-availability'.
Hoe meer speed er in jouw brein komt, des te meer dopamine er vrijkomt, hoe sterker het effect is van de speed.
De manier waarop je een drug inneemt speel ook mee bij hoeveel speed er in jouw brein aankomt. Als je speed slikt in bommetjes, dan wordt de speed langzaam opgenomen door je verteringskanaal. Het duurt dan 30 minuten tot 2 uur voordat alle speed bij je brein is aangekomen.
Als je speed rechtreeks zou injecteren in de bloedbaan, dan komt dezelfde hoeveelheid speed binnen 1 minuut aan in je brein. Injecteren van drugs veroorzaakt dus altijd een sterker effect dan inslikken van dezelfde hoeveelheid van een drug.
Daar komt ook een stukje psychologie bij kijken. Je brein leert bepaalde dingen in verband met andere dingen te brengen door een leerproces dat 'priming' heet. Als je bepaalde woorden, beelden, geluiden of andere indrukken steeds vlak na elkaar binnenkrijgt, dan ga je die dingen automatisch met elkaar in verband brengen.
Over het algemeen kan je zeggen dat spuiten het meest verslavend is en orale inname het minst verslavend. Op een rijtje van meest verslavend naar minst verslavend: injecteren > roken > snuiven > sublinguaal > rectaal > oraal
De mate van verslaving hangt sterk af van de gebruikswijze. Hoe sneller de drug aankomt bij het brein, des te groter het verslavende effect
De mate waarin een stof oplost in water maakt uit
Hierboven heb je al kunnen lezen dat de 'bio-availability' meespeelt bij het verslavende effect van een drug. Die bio-availability beschrijft hoe snel een drug bij je brein kan komen. Wij mensen bestaan voor twee derde uit water. Als een stof dus makkelijk oplost in water, dan kan de stof zich makkelijk verspreiden door ons lichaam. Hoe goed een stof oplost in water speelt dus mee bij hoe verslavend een drug is.
Dat is een van de redenen dat methamfetamine verslavender is dan speed (amfetamine). Methamfetamine heeft een hogere bio-availability omdat het makkelijker oplost in water. Er zijn trouwens ook andere redenen waarom methamfetamine verslavender is, maar dat kan ik nog een andere keer uitleggen.
Daarom wordt van speed ook altijd een wit poeder gemaakt; een chemisch zout. Als je goed hebt opgelet dan heb je helemaal aan het begin van deze reactie gelezen dat speed eigenlijk 'amfetamine-sulfaat' is. Zuivere 'amfetamine' is een stroperige vloeistof die snel niet meer goed is en die slecht oplost in water. Daarom wordt er een extra stukje aan de amfetamine geplakt (sulfaat-ion), dat ervoor zorgt dat de amfetamine lang goed blijft en goed oplost in water.
Hoe je omgaat met gevoelens, gedachten en gebeurtenissen
Verslaving is niet alleen een lichamelijk probleem. Hoe je in je vel zit speelt een belangrijke rol bij het ontwikkelen van verslaving.
Mensen met een verslaving hebben vaak last van een psychisch probleem. Dat psychische probleem heeft meestal een emotionele oorzaak. Mensen zijn heel gestrest, of ze hebben last van trauma's of andere gevoelens die als onaanvaardbaar worden ervaren.
Een oorzaak kan bijvoorbeeld zijn dat iemand seksueel misbruikt is. Voor iemand die dat heeft meegemaakt is het vaak heel pijnlijk om terug te denken aan het misbruik. Ze willen daar liever niet aan denken en ze willen die gevoelens niet meer ervaren. Soms leidt dat tot noodmaatregelen. De drang om van de gevoelens af te komen wordt zó groot, dat de persoon wel een drug móet gebruiken om de aandacht even af te leiden. Zulke keuzes noemen we ook wel 'vluchtgedrag'.
De oorzaak van vluchtgedrag kan heel divers zijn. Ik denk dat ieder mens wel eens vluchtgedrag vertoont. Maar je kunt de ernst van verschillende trauma's bijna bij elkaar optellen. Hoe erger de gevoelens zijn, des te meer zin iemand heeft om te vluchten.
Daarbij kun je ook nog factoren uit de jeugd en opvoeding optellen. Kinderen leren tijdens hun jeugd omgaan met emoties. Maar als de ontwikkeling verstoord is, bijvoorbeeld door drugsgebruik, door een vijandige omgeving (misbruik, mishandeling, veel ruzies thuis, genegeerd worden, gepest worden), dan leert het kind minder goed omgaan met emoties. Een gebrekkige ontwikkeling kan dus ook meespelen bij de mate waarin iemand vluchtgedrag vertoont.
Hoe anderen met jou omgaan als je gebruikt
In het diagnostisch handboek DSM V staat een definitie van verslaving. Tegenwoordig heet het officiëel geen 'verslaving' meer. Maar psychologen en psychiaters hebben het over een 'stoornis met middelengebruik'. Om te bepalen of iemand last heeft van een stoornis met middelengebruik, wordt er een puntensysteem gebruikt. Je kunt 'punten scoren' voor hoe lang je per week onder invloed bent, hoeveel lichamelijke klachten je hebt door drugsgebruik, en hoeveel sociale problemen je hebt omdat je steeds drugs gebruikt.
Sociale problemen hebben dus een belangrijke plek in de definitie van verslaving
Als je ruzie krijgt met geliefden, vrienden, familie of als je problemen hebt op je werk of op school omdat je drugs hebt gebruikt, dan zijn dat sociale problemen vanwege drugsgebruik. Met die sociale problemen 'scoor' je punten op de schaal van verslaving. Maar die ruzies heb jij als gebruiker niet volledig zelf in de hand. Hoe mensen op jouw gedrag reageren speelt een belangrijke rol bij hoe erg je verslaving is.
Als je wordt opgepakt door de politie en een strafblad krijgt omdat je speed in je bezit had, dan speelt dat ook mee bij de sociale problemen bij verslaving. Ook financiële problemen zijn onderdeel van de sociale problemen.
Daarom veroorzaakt speed eerder sociale problemen dan bijvoorbeeld alcohol, roken of koffie. Als jij op vrijdagmiddag dikke lijnen speed zit te snuiven op je werk, dan is de kans groot dat je ontslagen wordt. Terwijl de vrijdagmiddagborrel op het werk op veel plekken doodnormaal is. Bijna alle kantoren in Nederland hebben koffiezetautomaten. Niemand in Nederland wordt ontslagen omdat hij/zij koffie drinkt. En op bijna alle werkplekken in Nederland is het heel normaal als je in je pauze even gaat roken.
Vergelijking met andere drugs
Speed is niet dé meest verslavende drug die er is.
Sommige andere drugs zijn verslavender omdat speed:
-meestal gesnoven wordt (en niet gerookt of geïnjecteerd)
-iets minder goed oplost in water dan sommige andere stoffen
-op dancefeesten in (sommige) sociale kringen heel geaccepteerd is
-relatief goedkoop is
-relatief lang werkt (waardoor je wat minder snel leert om speed innemen psychologisch te koppelen aan gevoelens van genot)
Speed behoort wel tot een van de meest verslavende stoffen omdat:
-speed een sterke dopamine-prikkel geeft in het brein
-speed meestal gesnoven wordt (en niet ingeslikt)
-speed sterke cravings veroorzaakt, mede omdat de kater zo naar is
-speed op het werk, in de trein en in het park niet geaccepteerd wordt
-speed verboden is, waardoor je snel juridische, financiële of sociale problemen krijgt
Stoffen die volgens het RIVM verslavender zijn dan speed:
-Heroïne (voornamelijk omdat het sterke onthoudingsverschijnselen veroorzaakt en omdat het heel duur is)
-Crack (voornamelijk omdat het gerookt wordt, maar ook omdat het heel kort werkt)
-Tabak (voornamelijk omdat het gerookt wordt, en omdat het overal verkrijgbaar is)
-Methamfetamine (voornamelijk omdat het gerookt/geïnjecteerd wordt, maar ook vanwege de bio-availability)
-Cocaïne (voornamelijk omdat het kort werkt)
-Alcohol (voornamelijk omdat alcohol overal verkrijgbaar is en volledig geaccepteerd om overal te gebruiken)
Bekijk bijlage 5503
Lees ook:
